سفری با برنامه‌های متعدد؛ از دیدار با مسئولان و محیط‌بانان و حضور در نشست شورای اداری گرفته تا بازدید از تصفیه‌خانه فاضلاب ایوان، پالایشگاه گاز و افتتاح پاسگاه محیط‌بانی تنگ تاریکه. در خلال این سفر نیز از حفاظت از زاگرس، تقویت مناطق حفاظت‌شده، گردشگری سبز و همکاری‌های محیط‌زیستی سخن گفته شد.
اما پرسش اصلی اینجاست: در سفر بالاترین مقام اجرایی محیط‌زیست کشور به ایلام، چه میزان از وقت و توجه به مسائل حل‌نشده و ملموس محیط‌زیستی استان اختصاص پیدا کرد؟
یکی از برنامه‌های سفر، بازدید از تصفیه‌خانه فاضلاب ایوان بود؛ مجموعه‌ای که سال‌ها پیش با قرارداد BOT و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی احداث و به بهره‌برداری رسیده و اساساً نمونه‌ای موفق در این حوزه محسوب می‌شود.
بازدید از یک مجموعه موفق البته ارزشمند است؛ اما آیا برای مسئول اول محیط‌زیست کشور، دیدن مسئله نباید به اندازه دیدن الگو اهمیت داشته باشد؟
در همین استان، تصفیه‌خانه فاضلاب شهر ایلام سال‌هاست با گلایه‌هایی درباره بوی نامطبوع در مناطق پیرامونی روبه‌روست و مسئله پساب خروجی و تأثیر آن بر پایین‌دست همچنان محل مطالبه است. حتی درباره بوی نامطبوع این تصفیه‌خانه پاسخ رسمی آبفا نیز منتشر شده است.
پس چرا تصفیه‌خانه ایلام در برنامه بازدید رئیس سازمان محیط‌زیست قرار نگرفت؟
از سوی دیگر، ایلام استانی صنعتی است. سیمان، پتروشیمی و مجموعه‌های نفت و گاز، سال‌هاست بخشی از گفت‌وگوی عمومی درباره آلودگی هوا و الزامات محیط‌زیستی استان‌اند. در همین روزها جوانی ایلامی، مقابل کارخانه سیمان، از وعده‌ای مطالبه می‌کند که ماه‌ها از موعد اعلام‌شده آن گذشته است. مسئله ساده است: وقتی شهروندان از آلودگی می‌گویند، بالاترین مقام محیط‌زیست کشور در سفر استانی چه تصمیم مشخص و قابل اندازه‌گیری برای این پرونده‌ها گرفته است؟
پسماند نیز یکی دیگر از پرسش‌های جدی ایلام است؛ استانی که همچنان کارخانه بازیافت و چرخه کامل و مؤثر بازیافت ندارد. سایت دفع زباله در منطقه‌ای طبیعی و در بالادست سد تأمین‌کننده آب شرب ایلام قرار گرفته و زباله‌سوزی نیز در این محدوده انجام می‌شود. با این همه، در گزارش‌های منتشرشده از سفر معاون رئیس‌جمهور، تصمیم مشخصی درباره ساماندهی این وضعیت دیده نمی‌شود.
و البته ماجرای تنگ تاریکه؛ پاسگاهی که در این سفر با حضور شینا انصاری بار دیگر با عنوان «افتتاح پاسگاه محیط‌بانی تنگ تاریکه» خبرساز شد و برای بنای فعلی آن ۲۸۶ مترمربع زیربنا و ۱۲۰ میلیارد ریال اعتبار اعلام شده است.
اما اسناد خبری سال ۱۳۹۹ نیز از افتتاح پاسگاه محیط‌بانی تنگ تاریکه خبر می‌دهند. اینجا اتهامی مطرح نیست؛ یک سؤال روشن وجود دارد: آیا ساختمان جدیدی احداث شده؟ پاسگاه قبلی توسعه یافته؟ یا پروژه‌ای که قبلاً افتتاح شده بود، این بار در قالب دیگری دوباره افتتاح شده است؟ شفاف‌سازی همین چند جمله می‌تواند ابهام را برطرف کند.
سفر مسئولان ملی زمانی برای استان ارزشمندتر می‌شود که علاوه بر جلسات، بازدیدها و سخنرانی‌ها، در پایان آن بتوان چند خروجی روشن روی میز گذاشت: چه اعتبار تازه‌ای آمد؟ چه مصوبه‌ای گرفته شد؟ کدام دستگاه مکلف شد؟ چه مهلتی برای رفع آلودگی تعیین شد؟ و مردم چه زمانی باید نتیجه را ببینند؟
حالا که سفر دو روزه رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست به پایان رسیده، این پرسش‌ها همچنان باقی است:
برای فاضلاب شهر ایلام چه تصمیمی گرفته شد؟
برای آلودگی کارخانه سیمان چه؟
برای پسماند و بازیافت چه برنامه‌ای وجود دارد؟
برای صنایع آلاینده چه مهلت و تکلیف مشخصی تعیین شد؟
ماجرای افتتاح دوباره تنگ تاریکه چیست؟
و مهم‌تر از همه؛ چه اعتبار یا مصوبه جدید و قابل پیگیری از این سفر برای محیط‌زیست ایلام باقی ماند؟
طرح این پرسش‌ها به معنای نادیده گرفتن برنامه‌ها یا اقدامات انجام‌شده نیست؛ مطالبه این است که در کنار وعده‌های بلندمدت درباره زاگرس، حیات‌وحش و گردشگری سبز، مشکلات امروز مردم ایلام نیز دیده و برای آنها تصمیمی شفاف، زمان‌دار و قابل سنجش اتخاذ شود.
ایلامیان آماده انتشار پاسخ سازمان حفاظت محیط‌زیست و اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان ایلام است.
Sunday, 11 October , 2026