گزارش : مریم چراغیان

رونمایی از مجموعه غزل کردی «هەگ شاعرم ئەنارم» تنها معرفی یک کتاب نبود؛ این آیین بهانه‌ای شد برای مرور مسیری که شعر کردی در ایلام و گستره زاگرس طی کرده است؛ از سنت‌های عارفانه و عاشقانه‌ای که قرن‌ها در حافظه جمعی این سرزمین جاری بوده تا تلاش شاعران جوانی که امروز، با زبانی تازه و نگاهی اجتماعی‌تر، همان ریشه‌ها را بازتعریف می‌کنند.

در این نشست، موسی امایی شاعر اثر، از تجربه ده‌ساله سرایش این مجموعه گفت و بر نقش همراهان فرهنگی و هنری در انتشار کتاب تأکید کرد. همچنین سخنرانی‌ها و یادداشت‌های ارائه‌شده، «هەگ شاعرم ئەنارم» را در بستر تاریخی شعر کردی و تحولات معاصر آن بررسی کردند؛ جایی که غزل، همچنان ظرفیت بیان عشق، رنج، هویت و زیست امروز را حفظ کرده است.

این گزارش، روایت کامل این رویداد ادبی است؛ از فضای نشست و سخنان شاعران و منتقدان تا جایگاه «هەگ شاعرم ئەنارم» در جریان شعر کردی معاصر و نسبت آن با سنت و امروز.

کتاب‌خوانی، شاخص سلامت فکری و اجتماعی جامعه است

آیین رونمایی و نقد و بررسی کتاب هەگ شاعرم ئەنارم اثر موسی امایی، با حضور مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام، جمعی از شاعران، منتقدان، پیشکسوتان فرهنگی و علاقه‌مندان کتاب و ادبیات، در سالن آمفی‌تئاتر کتابخانه مرکزی ایلام برگزار شد.

به همت اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام و با همکاری خانه کتاب ایلام، آیین رونمایی از کتاب هەگ شاعرم ئەنارم اثر موسی امایی، شاعر جوان ایلامی، برگزار شد. در این مراسم، سمیه حیدری مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان، اعضای حقیقی انجمن کتابخانه‌های عمومی استان، شاعران، نویسندگان، پیشکسوتان هنر و ادبیات و جمعی از فرهنگ‌دوستان حضور داشتند.

بخش ویژه این آیین به نقد و بررسی اثر اختصاص داشت که توسط ظاهر سارایی، فرزاد جمالوندی و فرهاد شاهمرادیان انجام شد و در فضایی فرهنگی و صمیمی، ضمن بررسی محتوایی و زبانی کتاب، از این شاعر جوان تجلیل و کتاب وی رونمایی شد.

سمیه حیدری، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام، در این مراسم با تأکید بر نقش کتاب در ارتقای سطح فرهنگی جامعه، گفت هر اندازه جامعه‌ای کتاب‌خوان‌تر باشد، به همان میزان از سلامت فکری و اجتماعی بالاتری برخوردار خواهد بود.

وی با قدردانی از نویسندگان، شاعران، ناشران و فعالان فرهنگی افزود کتابخانه‌های عمومی صرفاً محل مطالعه نیستند، بلکه به عنوان کانون‌های فرهنگی و اجتماعی، نقش مهمی در ایجاد شور فرهنگی، تعامل اجتماعی و تقویت هویت فرهنگی ایفا می‌کنند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام با اشاره به اهمیت فعالیت مجموعه‌هایی مانند خانه کتاب ایلام، تصریح کرد حضور چنین فضاهای فرهنگی می‌تواند جامعه را دوباره به مسیر هویت فرهنگی و ایرانی ـ اسلامی سوق دهد و خلأهای فرهنگی موجود در استان را تا حد زیادی جبران کند.

حیدری با اشاره به استقبال قابل توجه مردم از این برنامه، گفت حضور علاقه‌مندان فرهنگ و ادبیات در یک عصر بارانی و زمستانی، نشان‌دهنده ظرفیت بالای فرهنگی جامعه ایلام است و این موضوع، مسئولیت نهادهای فرهنگی را برای ارائه خدمات بهتر و گسترده‌تر دوچندان می‌کند.

وی در ادامه با تبریک به موسی امایی به عنوان شاعری جوان، بر ضرورت حمایت از نویسندگان و شاعران بومی تأکید کرد و افزود برگزاری چنین آیین‌هایی می‌تواند انگیزه‌ای جدی برای تولید آثار فاخر و استمرار فعالیت‌های ادبی در استان باشد، به‌ویژه آثاری که با زبان مادری، به حفظ و انتقال هویت فرهنگی به نسل‌های آینده کمک می‌کنند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام از مردم، به‌ویژه خانواده‌ها، خواست با عضویت در کتابخانه‌ها و امانت گرفتن کتاب، فرهنگ مطالعه را در جامعه گسترش دهند و از خیرین و علاقه‌مندان فعالیت‌های فرهنگی دعوت کرد با مشارکت در انجمن خیرین کتابخانه‌ساز استان، در ساخت، تجهیز و توسعه کتابخانه‌ها سهیم شوند و سهمی ماندگار در آینده فرهنگی کودکان و نوجوانان ایلام داشته باشند.

ظاهر سارایی در آیین نقد و بررسی کتاب هەگ شاعرم ئەنارم با اشاره به شرایط فعلی شعر و ادبیات در استان ایلام گفت: امروز در ایلام اتفاق‌های مهم و امیدوارکننده‌ای در حوزه کتاب و شعر در حال رخ دادن است؛ از برگزاری جشن کتاب برای آثار پیشکسوتان تا رونمایی از مجموعه‌های شاعران جوان، که همگی نشانه یک دوره پویای فرهنگی در استان است.

وی با بیان اینکه ایلام در سال‌های اخیر شاهد ظهور شاعران جدی و مجموعه‌های قابل مقایسه با جریان‌های اصلی شعر معاصر ایران بوده، افزود: انتشار آثاری مانند کتاب موسی امایی، بدون اغراق، نشان می‌دهد شعر ایلام به سطحی رسیده که می‌تواند در کنار بهترین نمونه‌های غزل و شعر معاصر کشور قرار گیرد.

این منتقد ادبی با تأکید بر فضای متکثر و آزاد شعر در ایلام اظهار کرد: ایلام جامعه‌ای فرهنگی با رویکردی باز و دموکراتیک است؛ در این استان، همه سبک‌ها، گرایش‌ها، زبان‌ها و لهجه‌ها امکان بروز دارند و هیچ نوع تنگ‌نظری در حوزه شعر وجود ندارد.

سارایی با اشاره به نسبت شعر کردی و فارسی تصریح کرد: شعر کردی به هیچ وجه رقیب یا معارض شعر فارسی نیست. بسیاری از شاعران کردزبان، هم‌زمان در هر دو حوزه فعال‌اند و این تنوع، نقطه قوت شعر ایلام محسوب می‌شود، نه تهدید.

وی در ادامه، کتاب هەگ شاعرم ئەنارم را اثری شاخص در شعر کردی دانست و گفت: اگر عناصر شعر مانند خیال، موسیقی، زبان، محتوا و عاطفه را در نظر بگیریم، برجسته‌ترین ویژگی شعر موسی امایی، عنصر عاطفه است؛ عاطفه‌ای زنده و پیوسته که در سراسر کتاب جریان دارد و مجموعه را به نوعی رمان عاشقانه در قالب غزل تبدیل کرده است.

این شاعر و منتقد ادبی افزود: موسی امایی توانسته میان عاطفه، موسیقی، خیال و زبان شعری پیوندی منسجم ایجاد کند و از ظرفیت‌های موسیقی معنوی، قافیه و ردیف به‌صورت خلاقانه بهره ببرد؛ به‌گونه‌ای که شعر او از کلی‌گویی فاصله گرفته و بر تجربه زیسته شاعر تکیه دارد.

سارایی با اشاره به نوآوری‌های زبانی این مجموعه خاطرنشان کرد: در این کتاب، زبان محلی و عامه مردم به شکلی هنرمندانه وارد زبان ادبی شده و همین مسئله، به غنای شعر کردی معاصر کمک کرده است.

وی تأکید کرد: هەگ شاعرم ئەنارم اثری منسجم، دقیق و متفاوت است که می‌تواند نقطه عطفی در مسیر شعر کردی ایلام باشد و ظرفیت‌های تازه‌ای را پیش روی شعر این منطقه قرار دهد.

فرزاد جمالوندی، دبیر انجمن سعدی‌خوانی، در آیین رونمایی و نقد کتاب هەگ شاعرم ئەنارم، با تأکید بر صداقت و اصالت شاعر گفت: من موسی امایی را نه به خاطر نامش، نه به دلیل چهره و ظاهرش، بلکه به خاطر شعرش دوست دارم؛ شعری که با خود شاعر یکی است و از زیست واقعی او می‌آید.

وی افزود: آنچه در شعر موسی امایی برجسته است، یکی بودن گفتار و کردار، زبان و زیست شاعر است. او همان‌گونه که زندگی می‌کند، می‌سراید و همین ویژگی، شعرش را واجد فضیلت می‌کند.

جمالوندی با نگاهی به پیشینه شعر مکتوب در منطقه زاگرس و ایلام تصریح کرد: شعر مکتوب این منطقه از دوره افشاریه و قاجار با شاعرانی چون شاکر خان منصور، غلامرضا خان عازی و دیگر بزرگان ثبت و ضبط شد و تحت تأثیر روح عرفان و تصوف ایرانی ـ اسلامی، هم در حوزه شعر عارفانه و هم عاشقانه، به آثار ماندگاری انجامید.

وی ادامه داد: در کنار جریان عرفانی، شعر عاشقانه همواره جایگاهی ممتاز داشته و در همه دوره‌های تاریخ ادبی ما، در صدر ایستاده است. در دوران‌های مختلف، از شاعرانی چون ملا رستم ایرمی، میرزا موسی و ملا رجبعلی رشنو گرفته تا دیگر چهره‌های کمتر شناخته‌شده‌ای که به دلیل محدودیت‌های اجتماعی و جغرافیایی نامشان در تاریخ رسمی ثبت نشد، این جریان تداوم یافته است.

دبیر انجمن سعدی‌خوانی با اشاره به نقش بزرگان ادبی در حفظ و تصحیح این میراث گفت: تلاش شاعرانی چون عباسی آرام، حشمت منصوری جمشیدی و دیگران، زمینه را برای شکوفایی نسل‌های بعد فراهم کرد و امروز شاهد ظهور شاعران جوانی هستیم که با غزل، دوبیتی و رباعی کردی، به‌ویژه با مضامین عاشقانه و اجتماعی، حضوری جدی در فضای ادبی دارند.

جمالوندی با بیان اینکه تصویر سنتی از شاعر تغییر کرده است، اظهار کرد: امروز شاعر الزاماً فردی سالخورده با ظاهری کلیشه‌ای نیست؛ شاعری چون موسی امایی با چهره‌ای جوان و زبانی تازه، نماینده نسلی است که شعر را از دل جامعه و زندگی روزمره بیرون می‌کشد.

وی افزود: در این فضای پرشور شعری، که شهر و استان مملو از شعر و شاعر شده، موسی امایی بدون تردید شکوفا شده و کتاب هەگ شاعرم ئەنارم عطر غزل‌های او را در این مجلس به مشام همه رسانده است.

جمالوندی با آرزوی بالندگی برای شاعران جوان ایران گفت: شعر فارسی و کردی امروز بیش از هر زمان دیگری به سرودن، جسارت و تداوم نیاز دارد. امیدوارم شاعران از غزل، رباعی، دوبیتی و مثنوی غافل نشوند و این میراث را با قدرت ادامه دهند.

فرهاد شاهمرادیان نیز در آیین رونمایی و نقد کتاب هەگ شاعرم ئەنارم، با تبریک انتشار این اثر، گفت: این جلسه صرفاً یک مراسم رونمایی نبود، بلکه فرصتی برای طرح مباحث تخصصی در حوزه شعر و زیباشناسی زبان بود؛ فرصتی که در آن می‌شد درباره ظرفیت‌های پنهان شعر و کلمه گفت‌وگو کرد.

وی با تأکید بر نقش نظم ذهنی و آگاهی زبانی در شاعری افزود: شعر حاصل چیدمان تصادفی واژه‌ها نیست، بلکه نتیجه انتخاب آگاهانه، هوشمندانه و زیباشناسانه کلمات است؛ جایی که شاعر از ظرفیت‌های معنایی، موسیقایی و تصویری زبان استفاده می‌کند.

شاهمرادیان با اشاره به دیدگاه‌های کلاسیک و معاصر درباره شعر اظهار کرد: از نظریه‌پردازان سنتی تا اندیشمندان معاصر، همواره بر شناخت دقیق واژه تأکید شده است. نظامی معتقد بود شاعر باید هزاران بیت شعر بخواند تا به مرتبه شاعری برسد و نیما یوشیج نیز بر شخصیت فکری شاعر و دقت در انتخاب کلمه تأکید داشت.

این شاعر و منتقد ادبی ادامه داد: در نظریه‌های جدید، شعر را کاربرد ناب زبان می‌دانند؛ جایی که کلمه از معنای معمول خود فراتر می‌رود و شاعر با همنشینی هنری واژه‌ها، معناهای تازه خلق می‌کند. این همان کیمیاگری شاعر با کلمات است.

شاهمرادیان با اشاره به شعر موسی امایی تصریح کرد: آنچه شعر موسی امایی را متمایز می‌کند، دقت در انتخاب واژه و استفاده خلاقانه از ظرفیت‌های زبانی است؛ از ایهام و تناسب‌های معنایی گرفته تا پیوندهای پنهان میان کلمات که در نگاه اول آشکار نیستند، اما در ذهن مخاطب کشف می‌شوند.

وی افزود: در شعر این کتاب، کلمات فقط حامل معنا نیستند، بلکه شبکه‌ای از روابط معنایی و تصویری می‌سازند که مخاطب را درگیر کشف و تأویل می‌کند. نمونه‌هایی از کاربرد ایهام، چندمعنایی و تصویرسازی، نشان می‌دهد شاعر به‌خوبی با امکانات زبان آشناست.

این منتقد ادبی با اشاره به عنوان کتاب گفت: حتی واژه «انار» در این مجموعه، فراتر از یک اسم ساده، حامل لایه‌های معنایی متعددی است؛ از تصویر و رنگ و بافت گرفته تا پیوندهای عاطفی و نمادین که در بستر شعر معنا پیدا می‌کند.

شاهمرادیان تأکید کرد: شعر خوب، شأن و حرمت کلمه را حفظ می‌کند. بسیاری از متونی که امروز به نام شعر منتشر می‌شوند، تنها مصرف کاغذ و واژه‌اند، اما شعر واقعی، کشف تازه‌ای از زبان و معنا به مخاطب ارائه می‌دهد.

وی با قدردانی از برگزارکنندگان مراسم گفت: هەگ شاعرم ئەنارم نشان می‌دهد که شعر کردی معاصر ظرفیت‌های بالایی در حوزه زبان، تصویر و معنا دارد و انتشار چنین آثاری می‌تواند به غنای ادبیات امروز ما کمک کند.

موسی امایی با اشاره به انتشار مجموعه غزل کردی هەگ شاعرم ئەنارم گفت: این کتاب حاصل سرایش‌ها و تأملات شعری ده سال اخیر من است که به‌تازگی منتشر شده و با افتخار به مردم فرهیخته و همشهریان عزیزم تقدیم می‌شود.

وی افزود: این مجموعه هم‌اکنون در شهر ایلام و از طریق کتاب‌فروشی‌های شهرکتاب، خانه کتاب و هامون در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد و به‌زودی در شهرهای کرمانشاه و سنندج نیز توزیع خواهد شد.

امایی با قدردانی از همراهان این اثر اظهار کرد: شکل‌گیری و انتشار این مجموعه، بدون همراهی دوستان دلسوز و فرهیخته ممکن نبود و لازم می‌دانم از همه کسانی که در این مسیر نقش داشتند، صمیمانه سپاسگزاری کنم.

او با قدردانی ویژه از ظاهر سارایی، مدیرمسئول نشر زانا، گفت: زحمت و مسئولیت انتشار این اثر با همراهی و حمایت ایشان ممکن شد. همچنین از امیر بشیری که فایل‌های صوتی این مجموعه را با دقت و ذوق هنری تنظیم کرده‌اند، قدردانی می‌کنم.

این شاعر ادامه داد: از سیروس لطیفیان که همواره با نگاه هنری و مشوقانه همراه من بوده‌اند، چیا سرسپی که طراحی جلد و صفحه‌آرایی کتاب را با سلیقه‌ای حرفه‌ای انجام داده‌اند و نیز آکو حسین‌پور و حسین فلاحی که در مراحل مختلف این مسیر همراهی مسئولانه داشته‌اند، سپاسگزارم.

امایی ابراز امیدواری کرد که دوستداران شعر و ادبیات، با همراهی و حمایت خود در معرفی و شناساندن این اثر ادبی نقش‌آفرین باشند و به تداوم این مسیر فرهنگی کمک کنند.

انتهای پیام